پایگاه خبری داوان‌نیوز: نشست تخصصی «آب و مدیریت پایدار سرزمین» که امروز (سه‌شنبه، سوم شهریورماه) با حضور نمایندگانی از عراق، دبیرکل مجمع مجالس آسیایی، نماینده یونسکو، و جمعی از مدیران، استادان و کارشناسان در سازمان منابع طبیعی ایران برگزار شد، به بستری برای تبیین رویکردهای فرامرزی در مواجهه با بحران‌های زیستی و اقلیمی بدل گردید.

به گزارش خبرنگار ما، جعفر گوهرگانی، معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی، در این نشست با اشاره به اشتراکات فرهنگی، اجتماعی، دینی، اقلیمی و جغرافیایی دو کشور ایران و عراق، تأکید کرد که این دو کشور با پدیده‌های هم‌سانی همچون کاهش بارندگی، کم‌آبی، شوری آب و خاک، فرسایش اراضی و پیامدهای تغییرات اقلیمی دست‌به‌گریبان هستند.

وی با بیان اینکه «آب صرفاً موضوعی فنی نیست»، آن را مقوله‌ای راهبردی، اقتصادی، اجتماعی، زیست‌محیطی و امنیتی خواند و افزود: منطقه امروز با مجموعه‌ای از چالش‌های به‌هم‌پیوسته از جمله افزایش دما، بی‌نظمی بارش‌ها، خشکسالی‌های متوالی، افزایش تبخیر، فشار بر منابع آب سطحی و زیرزمینی، فرسایش خاک، بیابان‌زایی و رشد تقاضا برای آب مواجه است.

گوهرگانی با تأکید بر اینکه «این چالش‌ها مرز سیاسی نمی‌شناسند»، خاطرنشان کرد که پاسخ به آنها نمی‌تواند در چارچوب نگاه‌های بخشی و مرزهای اداری محدود شود و به رویکردی حوضه‌محور، یکپارچه، علمی و آینده‌نگر نیاز دارد.

وی همچنین آب و خاک را دو مقوله‌ی جدایی‌ناپذیر دانست و هشدار داد که هر برنامه‌ای برای تأمین امنیت آب، اگر با حفاظت از خاک، مدیریت آبخیزها، حفظ پوشش گیاهی، کنترل فرسایش، تغذیه آبخوان‌ها و توسعه‌ی کشاورزی پایدار همراه نباشد، در بلندمدت محکوم به شکست خواهد بود.

معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به تجارب ارزشمند ایران در زمینه‌های آبخیزداری، حفاظت خاک، کنترل فرسایش، مدیریت روان‌آب‌ها، توسعه سامانه‌های نوین آبیاری و افزایش بهره‌وری آب کشاورزی، بر ضرورت تبادل دانش و تجربه میان کشورها تأکید کرد و گفت: هیچ کشوری به‌تنهایی نمی‌تواند پاسخ‌گوی همه چالش‌های آب و سرزمین باشد. دانش زمانی ارزشمندتر می‌شود که به اشتراک گذاشته شود و تجربه زمانی اثربخش‌تر است که در تعامل با تجربه دیگران قرار گیرد.

گوهرگانی حضور هیئت عراقی در ایران را فرصتی برای آغاز و توسعه‌ی همکاری‌های پایدار علمی و اجرایی ارزیابی و پیشنهاد کرد که سازوکار مشترک علمی و اجرایی میان دو کشور در حوزه «امنیت آب و مدیریت پایدار سرزمین» با مشارکت وزارتخانه‌ها، دستگاه‌های مرتبط، دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی، نهادهای سیاست‌گذار و دستگاه‌های دیپلماسی تشکیل شود.

محورهای پیشنهادی این همکاری عبارتند از:

– تبادل دانش و تجربه– انجام مطالعات مشترک– تبادل استاد و پژوهشگر– برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی– توسعه فناوری‌های نوین– استفاده از داده‌های ماهواره‌ای و سامانه‌های هوشمند– اجرای طرح‌های پایلوت مشترک

اقدامات پیشین و ضرورت به‌روزرسانی اطلاعات

وی همچنین از گذراندن موفقیت‌آمیز دوره‌ی سه‌هفته‌ای تخصصی «مدیریت پایدار خاک و شوری» توسط یک گروه کارشناسی پنج‌نفره از عراق در ایران (در سال ۲۰۲۴ میلادی) خبر داد و آن را گامی عملی در مسیر همکاری‌های دوجانبه دانست.

گوهرگانی در ادامه بر دسترسی به اطلاعات دقیق، به‌روز و قابل اعتماد به‌عنوان شرط اساسی تصمیم‌گیری‌های بلندمدت تأکید کرد و گفت که فناوری‌های سنجش از دور، سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی، مدل‌سازی، هوش مصنوعی و سامانه‌های پایش هوشمند می‌توانند کیفیت تصمیم‌سازی در مدیریت منابع آب و خاک را متحول کنند.

معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی در بخش پایانی سخنان خود، با استناد به پیش‌بینی‌های سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) مبنی بر افزایش جمعیت جهان به ۹.۷ میلیارد نفر در سال ۲۰۵۰ و نیاز به افزایش ۵۰ درصدی تولید مواد غذایی نسبت به سال ۲۰۲۰، تأکید کرد که با توجه به محدودیت منابع آب، خاک و اراضی کشاورزی، بیش از ۸۰ درصد این نیاز باید از طریق افزایش عملکرد در واحد سطح و ارتقای بهره‌وری تأمین شود و تنها ۲۰ درصد آن به توسعه سطوح جدید و کشت‌های متراکم اختصاص خواهد یافت.

وی در پایان با تأکید بر پیوند ناگسستنی امنیت غذایی و امنیت آب، تصریح کرد که باید از یک سو تولید پایدار و امنیت غذایی تضمین و از سوی دیگر، مصرف آب مدیریت و بهره‌وری آن افزایش یابد.